Obszedłem bunkry wojskowe w Bratysławie, odkryłem zdjęcie Hitlera i szpital

Bunkry wojskowe na Petržalce warto obejść, jeśli interesuje cię historia Czechosłowacji. Mnie najbardziej zaciekawiły dwa: B-S 4 Lány ze zdjęciem Hitlera i B-S 2 Mulda z opuszczonym szpitalem pod ziemią. Jeśli się do nich wybierzesz, proszę, niczego nie niszcz. Mają dużą wartość historyczną.

Najważniejsze faktywedług Milana Bez Mapy

Jak je obszedłem

na własną rękę i pieszo, w jeden dzień zrobiłem prawie 20 tysięcy kroków

Czego się spodziewać w środku

większość bunkrów jest rozkradziona, na dole są tylko puste pomieszczenia, niektóre są zamknięte

Bunkier B-S 2 Mulda

najbardziej zaskoczył mnie stary wojskowy szpital pod ziemią z oryginalnym wyposażeniem

Bunkier B-S 4 Lány

dziś działa w nim muzeum, a przed nim odtworzyłem archiwalne zdjęcie Hitlera

Bunkier B-S 6 Vrba

odnowiony, ma godziny otwarcia i płatny wstęp, pieszo między autostradami trudno do niego dojść

Bunkier B-S 15 Ostrov

zamknięty, ale spacer do niego przez wyspę Starý Háj polecam ze względu na przyrodę

Ten artykuł napisałem w 2020 roku. Ceny, godziny otwarcia i połączenia mogły się od tego czasu zmienić, więc sprawdź je przed wyjazdem.

Bunkry wojskowe w Bratysławie interesowały mnie od zawsze. Urodziłem się w Bratysławie, jeździłem obok nich na rowerze i w głowie miałem je zapisane jako „te opuszczone budynki, w których śpią ćpuny”. Nigdy nie sprawdzałem, dlaczego tu są, czemu stoją akurat w tych miejscach, do kogo należały, po co mają haki na dachu ani jaką rolę odegrały bunkry wojskowe w Bratysławie w historii Czechosłowacji. Aż do dziś.

Wskazówka od Milana Radzę zarezerwować nocleg jak najwcześniej, bo pokoje w dobrej lokalizacji i w rozsądnej cenie znikają jako pierwsze. Tutaj znajdziesz oferty noclegów w okolicy aktualne na dziś.

Bunkry wojskowe na Petržalce w Bratysławie i ich historia. Dlaczego tu stoją?

Pandemia koronawirusa dała mi idealny pretekst, żeby przyjrzeć się im bliżej. Kiedy zacząłem się zastanawiać, jak to jest żyć w kraju z zamkniętymi granicami, przypomniałem sobie o naszych bunkrach na Petržalce. Były między innymi częścią żelaznej kurtyny, która nie pozwalała Czechosłowakom uciec na kapitalistyczny Zachód, do Austrii.

Później trafiłem na zdjęcie Adolfa Hitlera w Bratysławie, zrobione przed jednym z bunkrów, B-S 4 „Lány”. Zacząłem więc drążyć temat i odwiedziłem bunkry na własną rękę, jeden po drugim. Oto bunkry wojskowe w Bratysławie.

Bunkry wojskowe w Bratysławie

Bunkry wojskowe na Petržalce i zdjęcie Adolfa Hitlera w Bratysławie

Zanim przyjrzymy się bliżej poszczególnym bunkrom wojskowym w Bratysławie, chcę ci opowiedzieć o traktacie w Trianon. Nie będę tu wchodził w nudne szczegóły, daty i liczby. Wolę wyłowić kilka historycznych ciekawostek, dzięki którym bunkry wojskowe na Petržalce są tak interesujące.

Traktat w Trianon i opowieść o tym, jak Czechosłowacja go złamała. Piętnaście razy

Traktat w Trianon był w gruncie rzeczy porozumieniem pokojowym zwycięskich mocarstw I wojny światowej z Węgrami, które wyznaczyło też granice Węgier z Czechosłowacją, Jugosławią i Rumunią. Jego częścią, a zarazem warunkiem, było to, że my, Czechosłowacja, ustaliliśmy z Węgrami jedną dość poważną rzecz: na terenach przygranicznych, na południowym brzegu Dunaju, tam gdzie dziś jest Petržalka, nie zbudujemy żadnych obiektów wojskowych. Żadnych.

Ostatecznie zbudowaliśmy ich tu piętnaście. Piętnaście bunkrów wojskowych i rowów przeciwczołgowych, które biegną wzdłuż granicy. Traktat w Trianon złamaliśmy więc wobec Węgier piętnaście razy. Mieliśmy jednak powód: niemiecką armię nazistowską, przed którą musieliśmy się bronić, bo zmierzała w stronę Czechosłowacji. W końcu jednak budowa bunkrów obróciła się przeciwko nam. Niemcy zajęli bunkry i zrobili sobie z nich poligon =) jak oni śmieli.

Jak były wyposażone bunkry i dlaczego zajęli je Niemcy?

Jak na swoje czasy bunkry były bardzo nowoczesne i należały do najlepszych w Europie. Nie było dwóch takich samych, każdy zbudowano według osobnego projektu. Bunkry miały toalety ze spłuczką, własny agregat prądotwórczy, karabiny maszynowe i armaty, a w razie powodzi dało się je hermetycznie zamknąć, żeby nie dostała się do nich woda. W jednym mieściło się od 10 do 40 żołnierzy, którzy mieli tam zapasy na 14 dni.

Co więcej, nie strzelano z nich frontalnie, tylko na krzyż z sąsiednim bunkrem. Dzięki temu dało się prowadzić skuteczny ogień do wroga z obu stron. I to się nazistom spodobało. Dużą zaletą było też to, że żołnierze nie musieli nosić w bunkrach masek przeciwgazowych, bo obiekty miały filtry chroniące przed atakiem gazowym.

Adolf Hitler osobiście przyjechał obejrzeć bunkry w Bratysławie

Kiedy Niemcy je zajęli, bunkry przyjechał obejrzeć także Adolf Hitler, którego uwieczniono na zdjęciu przy bunkrze B-S 4 „Lány” podczas inspekcji nowego nabytku niemieckiej armii (zdjęcie niżej). Z czasem bunkry wróciły do nas i służyły jako żelazna kurtyna. Ta nie pozwalała Czechosłowakom uciec na Zachód, do Austrii, za lepszym życiem. Przygotowałem krótką oś czasu, żeby łatwiej było ci wyobrazić sobie, co się działo na naszej ziemi.

• W latach 1935–1938 budowaliśmy bunkry wojskowe na Petržalce.
• W 1938 roku bunkry zajęła armia niemiecka, przyjechał je obejrzeć także Hitler.
• W 1948 roku stały się częścią żelaznej kurtyny i strzegły granic Czechosłowacji także przed ucieczką naszych obywateli na lepszy Zachód.

Dlaczego na Petržalce są bunkry wojskowe?

Choć złamaliśmy traktat w Trianon, nie byliśmy jedynym państwem, które to zrobiło. Europą wstrząsały wojny i w tamtych czasach trudno było przewidzieć, co przyniesie przyszłość. Bunkry wojskowe na Petržalce zaczęto pierwotnie budować jako ochronę przed nazistowskimi Niemcami, gdyby te ruszyły na nasze terytorium. Chcieliśmy się bronić przed Hitlerem. Na Słowacji jest ich dużo więcej, podobnie jak w Czechach.

Po petržalskiej stronie Dunaju powstało pierwotnie 15 bunkrów wojskowych, z których do dziś zachowało się dwanaście. Te, które wciąż stoją, wyróżniam pogrubieniem. Ich oznaczenie składa się z liter B-S, numeru i nazwy. B to „Bratysława”, S to „srub”, czeskie określenie schronu bojowego (po słowacku zrub), a numer oznacza konkretny bunkier. Każdy miał też swój kryptonim. Kryptonimy są po czesku, bo byliśmy wtedy Czechosłowacją.

@milan_bezmapy+249 000 obserwujących

Obserwuj mnie na Instagramie

Obserwuj

Zwiedzanie bunkrów na Petržalce i mapa z ich lokalizacją

Przez zamknięte granice nie udało mi się obejść wszystkich bunkrów. Choć leżą na Słowacji, są w strefie przygranicznej, a ta była wtedy niedostępna z powodu pandemii. Próbowałem, ale policjanci chcieli mi wlepić 150 € mandatu. No to następnym razem. Trasę i spalone kalorie mierzyłem zegarkiem sportowym, a dane zsynchronizowałem potem ze Stravą.

Tego dnia zrobiłem tu prawie 20 tysięcy kroków. Przeczytaj też mój artykuł o tym, jak przez cały miesiąc robiłem 10 000 kroków dziennie i jak zmieniło się przez to moje ciało.

Bunkry wojskowe na Petržalce: lista i lokalizacja

B-S-1 „Štěrkoviště”
B-S-2 „Mulda”
B-S-3 „Paseka”
B-S-4 „Lány”
B-S-5a, 5b „Vídeň I” i „Vídeň II”: zniszczone, podobno leżą pod autostradą
B-S-6 „Vrba”
B-S-7 „Cvičiště”
B-S-8 „Hřbitov”: największy, dziś jest w nim muzeum
B-S-9 „Kittsee”
B-S-10 „Tři hranice”
B-S-11 „Janík”: nie zachował się
B-S-12 „Oroszvár”: ten też się nie zachował
B-S-13 „Stoh”
B-S-14 „Duna”
B-S-15 „Ostrov”

Mapa bunkrów wojskowych na Petržalce w Bratysławie

Przygotowałem mapę bunkrów, na której zaznaczyłem je na czerwono. W warstwach możesz włączyć też przeciwczołgowe mury i rowy, mnóstwo podziemnych schronów w bratysławskich lasach i pozostałości żelaznej kurtyny.

Bunkier B-S 1 Štěrkoviště w Jelením háju przy lesie Pečniansky les

Bunkier B-S 1 Štěrkoviště to pierwszy bunkier wojskowy zbudowany po petržalskiej stronie Dunaju i od niego też zacząłem. Kiedy tam byłem (maj 2020), był otwarty i bez problemu dało się wejść do środka.

Niektóre bunkry są dostępne dla wszystkich (czytaj: nie mają drzwi :)), inne są zamknięte, zakonserwowane albo wykupione przez prywatnych właścicieli. B-S 1 jest dostępny, ale w środku nic nie znajdziesz. Większość bunkrów rozkradziono i na dole zostały tylko puste pomieszczenia. Ten miał dwie armaty, pancerny dzwon o grubości 20 centymetrów, karabin maszynowy i armatę przeciwpancerną, której pociski sięgały drugiego brzegu Dunaju.

Bunkier wojskowy B-S 2 Mulda na Petržalce i opuszczony szpital w jego podziemiach

Kto pomalował bunkier B-S 2 Mulda, do dziś nie wiadomo. Moim zdaniem zrobili to jacyś miłośnicy militariów. Najbardziej zaskoczył mnie jednak stary prowizoryczny szpital wojskowy w podziemiach bunkra, z oryginalnym wyposażeniem. Szczerze mówiąc, kiedy tam zszedłem, zrobiło mi się nieswojo.

Bunkier stoi pośrodku gęstego lasu łęgowego w Jelením háju i w okolicy nie ma żywej duszy. Na jego dachu do dziś znajdziesz oryginalne kawałki płótna maskującego, które ukrywało bunkier przed nalotami bombowymi. Ten bunkier też ma niezniszczalne stalowe dzwony o grubości 20 centymetrów (na zdjęciu skrajnie z prawej), które chroniły broń. Nie życie żołnierzy.

Szpital z czasów II wojny światowej w bunkrze B-S 2 Mulda

Polecam ci to wideo z YouTube’a. Co prawda nakręcono je tylko miesiąc przed moją wizytą, ale w szpitalu w piwnicy było wtedy dużo więcej sprzętu. Po jego publikacji przyszli tam pewnie kolejni ludzie i wynieśli sprzęt do prywatnych kolekcji, bo do nikogo nie należy. Bunkier B-S 2 miał też własny magazyn amunicji, własną studnię i można go było hermetycznie zamknąć na wypadek powodzi i zalania.

Bunkier wojskowy B-S 3 Paseka w Bratysławie

Bunkier wojskowy B-S 3 Paseka jest równie dobrze ukryty w lesie łęgowym. Ten był już zamknięty i wyglądał podobnie jak pozostałe. Przed bunkrem są rowy, które chronią karabiny maszynowe. Gdyby przy bunkrze wybuchła bomba, ziemia spadłaby do rowu, a karabiny mogłyby dalej strzelać. Rowy służyły też do zbierania magazynków.

Bunkier wojskowy B-S 4 Lány na Petržalce i zdjęcie Hitlera w Bratysławie

Ten bunkier również dało się hermetycznie zamknąć. Miał własny system zapór przeciwko czołgom i piechocie oraz rów przeciwczołgowy. Drut kolczasty do dziś jest tu częścią ekspozycji, bo w bunkrze B-S 4 działa obecnie muzeum.

Adolf Hitler w Bratysławie na zdjęciu przed bunkrem wojskowym na Petržalce

Zdjęcie powyżej odtworzyłem. To samo miejsce, ten sam kąt, tylko 82 lata później. Udało się?

View this post on Instagram

B-S 7 Cvičiště, B-S 8 Hřbitov, B-S 9 Kittsee, B-S 10 Tři hranice

Tych czterech bunkrów nie mogłem odwiedzić. Są w strefie przygranicznej, do której z powodu pandemii obowiązywał wtedy zakaz wstępu. Próbowałem, ale policjanci zatrzymali mnie z kolegami i chcieli nam wlepić 150 € mandatu i wysłać nas na kwarantannę. Na szczęście udało nam się z tego wywinąć. Wrócę tu, kiedy złagodzą obostrzenia.

Bunkier B-S 7 ma własną makietę czołgu, a w okolicy jest kilka rowów przeciwczołgowych. B-S 8 to największy bunkier wojskowy w Bratysławie. Polecam też uwadze piękny cmentarz wojskowy tuż obok. Stoi na nim 321 symbolicznych białych krzyży. B-S 9 ma sześciokątny rzut, a na jego dachu stała kiedyś budka wartownicza. Bunkier B-S 10 leży niestety częściowo pod autostradą i pieszo trudno się do niego dostać.

Bunkier wojskowy B-S 6 Vrba na Petržalce

Bunkier B-S 6 leży między autostradami a drogą i dojście tu pieszo to niezła przeprawa. Ale warto. Jest ładnie odnowiony i należy do prywatnego właściciela, który kupił go na państwowej licytacji za 7000 €. Ma on jednak tylko bunkier, działka jest własnością Kościoła, który nie chce mu jej sprzedać. Obiekt ma godziny otwarcia, wstęp jest płatny, a zwiedzania na pewno sobie nie odpuszczę. Godziny otwarcia znajdziesz na ich stronie.

Bunkier wojskowy B-S 13 Stoh na Petržalce

Bunkier Stoh miał solidne drzwi pancerne, agregat prądotwórczy i klasyczny stalowy dzwon o grubości 20 centymetrów, który chronił broń. Długo się nie nasłużył. W latach 70. całkiem go porzucono, bo niedaleko zbudowano drogę, która zasłaniała mu pole ostrzału. Nie dało się już z niego strzelać, więc żołnierze go opuścili.

Bunkier B-S 14 Duna w lesie przy wale na Petržalce, prawdopodobnie trafiony bombą

Według internetów B-S 14 Duna to jeden z najlepiej zachowanych bunkrów w Bratysławie. Nie zgadzam się. Pierwotnie miał być zakonserwowany tak, żeby nie dało się wejść do środka. Czy tak się stało, nie wiem. Zaciekawił mnie za to jego żelbetowy płaszcz, wyraźnie zniszczony przez bombardowanie. Przypuszczam, że na bunkier spadła bomba podczas nalotu wrogich samolotów. Dobrze widać, jak jest odporny: mocny żelbet wytrzymał bombę, która na niego spadła i odsłoniła jego konstrukcję.

Bunkier należy do tak zwanego Military Campu na Petržalce. To wojskowy skansen, który już zakończył działalność.

Bunkier B-S 15 Ostrov

Piętnastka to ostatni bunkier petržalskich umocnień i bardzo spodobała mi się okoliczna przyroda. Trzeba tu dojść pieszo przez wyspę Starý Háj, a z Petržalki to porządny spacer. Polecam, choć bunkier jest całkowicie zamknięty.

Bunkry wojskowe w Bratysławie: historia, zwiedzanie i zdjęcie Hitlera

Temat bunkrów wojskowych na bratysławskiej Petržalce wciąż mnie interesuje i fascynuje. Na pewno jeszcze kiedyś je odwiedzę. Kiedy się do nich wybierzesz, proszę, nie niszcz ich. Choć wciąż nie mają statusu zabytku i uchodzą za ruiny, mają dużą wartość historyczną.