Prisztina mile mnie zaskoczyła i pokazała mi, że Kosowo to dziś coś więcej niż wojna i bomby. Mnie wystarczyła jednodniowa wycieczka ze Skopja, samochodem jedzie się stamtąd mniej więcej od półtorej do dwóch godzin. Jeśli masz więcej czasu, czytelnicy polecali mi przede wszystkim miasto Prizren na południu kraju.
- Jak dojechałem
- autobusem ze Skopja na jednodniową wycieczkę, miasta dzieli niecałe 80 km, a autobusy kursują w ciągu dnia często
- Ile czasu
- na samą Prisztinę wystarczą mniej więcej dwie godziny
- Język
- po angielsku bez problemu dogadałem się wszędzie, nawet w sklepie spożywczym
- Jedzenie
- wegańska restauracja Dit’ e Nat’, choć uwielbiam mięso, najadłem się tam świetnie i tanio. Dziś jest już na stałe zamknięta
- Moja wskazówka
- usiądź na ławce na bulwarze Matki Teresy i obserwuj życie w centrum
- Czy warto
- Kosowo zostawiło we mnie neutralne wrażenia, poleciłbym je każdemu, kto szuka taniego i niezatłoczonego kraju
Spis treści4 rozdziałyUkryjPokaż
Ten artykuł napisałem w 2018 roku. Ceny, godziny otwarcia i połączenia mogły się od tego czasu zmienić, więc sprawdź je przed wyjazdem.
Co zobaczyć w Prisztinie? Dobre pytanie, pomyślałem. Kosowo mam w głowie zakodowane tak samo jak 98% Słowaków: bomby i wojna. Niestety. To przecież nie było aż tak dawno, kiedy Kosowo bombardowano i trwała tu wojna. Jak jednak wygląda dzisiaj? Z całego Kosowa byłem na razie tylko w Prisztinie, ale muszę powiedzieć: OMG!
Wskazówka od Milana Radzę zarezerwować nocleg jak najwcześniej, bo pokoje w dobrej lokalizacji i w rozsądnej cenie znikają jako pierwsze. Tutaj znajdziesz oferty noclegów w okolicy aktualne na dziś.
Wycieczka ze Skopja do Prisztiny: co mnie zaskoczyło
Prisztinę zobaczyłem podczas całodniowej wycieczki ze Skopja w Macedonii Północnej. Te dwa miasta dzieli niecałe 80 kilometrów, a w ciągu dnia autobusy kursują między nimi często, więc bez problemu się wyrobiłem. Kiedy zapytałem czytelników na Facebooku, które zakątki Kosowa polecają, byłem mile zaskoczony. Wielu z nich zjeździło Kosowo wzdłuż i wszerz. To mnie przekonało, że nie mam się tu czego bać. Żeby rozprawić się z własnymi uprzedzeniami wobec Kosowa, musiałem tu po prostu przyjechać.
Trzy rzeczy, których zupełnie się po Kosowie nie spodziewałem
- Można tu płacić w euro, choć do Unii Europejskiej Kosowo absolutnie nie należy.
- W Prisztinie bez problemu dogadałem się po angielsku, nawet w zwykłym sklepie spożywczym. Wszędzie.
- W przeciwieństwie do Serbii w Kosowie nie używa się cyrylicy (wygląda jak alfabet rosyjski), tylko alfabetu łacińskiego. Bardzo ułatwiło mi to podróż.
Dlaczego w Kosowie była wojna?
W skrócie o tym, dlaczego w Kosowie była wojna i jak patrzą na nią dziś mieszkańcy Kosowa: Wystarczy wygooglować zdjęcia Kosowa z 1998 roku. Był to konflikt między Armią Wyzwolenia Kosowa, którą tworzyli kosowscy Albańczycy, a siłami serbskimi. Serbia chciała przejąć kontrolę nad tym terytorium. Większość mieszkańców stanowili kosowscy Albańczycy, a siły serbskie dokonywały na nich czystek etnicznych. Setki tysięcy ludzi musiały uciekać. Po wojnie z kolei wielu Serbów opuściło Kosowo z powodu ataków Albańczyków.
W końcu do konfliktu włączyło się NATO i bombardowało Jugosławię tak długo, aż Serbia wycofała się z Kosowa. W 2008 roku Kosowo przyjęło deklarację niepodległości i od tego czasu jest niezależne od Serbii. Dziś o tej wojnie po prostu się nie mówi, a Serbia zwyczajnie nie uznaje Kosowa za niepodległe państwo. Ponad 90% mieszkańców Kosowa to Albańczycy. Językami urzędowymi są tu albański i serbski.
Na szczęście dzisiejsze Kosowo wygląda inaczej. To stosunkowo spokojny kraj, który odwiedziłem akurat w dziesiątą rocznicę podpisania deklaracji niepodległości od Serbii. Ostatnio gdzieś czytałem, że jednym z warunków przystąpienia Serbii do Unii Europejskiej jest normalizacja stosunków z Kosowem. Jestem ciekaw, jak to się skończy…
Co zobaczyć w Prisztinie w jeden dzień
Dość już jednak historii i konfliktów, nie po to tu jesteś. No to co zobaczyć w Prisztinie? Wielu czytelników pisało mi, że w samej Prisztinie nie ma za wiele do oglądania i lepiej pojechać gdzieś w kosowską przyrodę. Na wycieczkę miałem tylko jeden dzień, więc postanowiłem tak: porządnie obfotografować Prisztinę, zobaczyć wszystkie „zabytki” i gdzieś dobrze zjeść. Czy mi się udało? No pewnie.
Miejsca, które odwiedziłem w Prisztinie
- Słynny napis Newborn, który upamiętnia uniezależnienie się od Serbii w 2008 roku.
- Bulwar Matki Teresy.
- Biblioteka Narodowa imienia Pjetëra Bogdaniego.
- Restauracja Dit’ e Nat’.
Napis Newborn
No cóż, w Prisztinie co krok katedra, kościół albo meczet. Między to wszystko wplatają się socjalistyczne bloki w różnych kolorach, czyli taka Petržalka (wielkie blokowisko w Bratysławie). To całkiem ciekawe zestawienie, które dobrze wychodzi na zdjęciach. Słynny napis Newborn to (chyba jedyna) atrakcja turystyczna w Prisztinie, która jest naprawdę interesująca. Stoi tu od 17 lutego 2008 roku, kiedy Kosowo ogłosiło niepodległość od Serbii, choć Serbia nigdy jej nie uznała. Krajów, które nie uznają Kosowa za niepodległe państwo, jest bardzo dużo. Mniej więcej połowa świata. Należą do nich także Słowacja i Hiszpania.
Co ciekawe, podczas mojej wizyty, czyli dokładnie dziesięć lat po przyjęciu deklaracji, literę „B” zastąpiła liczba dziesięć. Najpierw nie rozumiałem dlaczego, ale potem wygooglowałem, że minęło już dziesięć lat.
Bulwar Matki Teresy
Bulwar Matki Teresy to sam środek Prisztiny, miejsce, „gdzie wszystko się dzieje”. Polecam ci zrobić to samo co ja: po prostu usiąść na ławce i podglądać życie dookoła. Najbardziej rozbrajali mnie ci wszyscy sprzedawcy komórek w rodzaju Nokii 3310 i podobnych. Handluje się tu na potęgę etui na telefony, smyczami do komórek, starymi telefonami, okularami przeciwsłonecznymi i kwiatami. Ma to swój wielki urok. Z drugiej strony nie rozumiem, kto kupuje te stare telefony, skoro każdy młody człowiek miał w ręku iPhone’a.
Cała promenada jest przyjemnie ruchliwa, każdy gdzieś się spieszy, a dzieci bawią się w strumieniach fontanny. Usiadłem na ławce, złapałem darmowe Wi-Fi i wpisałem w Grafikę Google „Pristina 1999”. Nie wierzyłem własnym oczom. Miasto, po którym jeszcze kilka lat temu jeździły czołgi, a okoliczne budynki były zbombardowane, dziś jest pełne kawiarni, restauracji i budek ze słodką kukurydzą (bardzo polecam). Bez słodkiej kukurydzy nie ma wizyty na Bałkanach.
Biblioteka Narodowa Kosowa
Biblioteka Narodowa imienia Pjetëra Bogdaniego to kolejne miejsce, które pojawiało się w każdym zestawieniu tego, co zobaczyć w Prisztinie. Na zdjęciach niezbyt mi się podobała, więc postanowiłem tam nie iść. Tyle że, szczerze mówiąc, na Prisztinę wystarczą dwie godzinki, a do odjazdu mojego autobusu z powrotem do Skopja zostały mi jeszcze jakieś trzy, więc zawędrowałem i tutaj.
Cały budynek wygląda tak, jakby zaprojektował go jakiś naćpany architekt. Na swój sposób jest ładny, ale mnie się nie podoba, haha. Może to dlatego, że skończyłem architekturę krajobrazu i w takich sprawach mam wyrobiony gust, haha. Jeśli jednak masz trochę czasu w zapasie, zajrzyj tu. Z centrum dojdziesz pieszo w jakieś piętnaście minut, idąc w stronę dworca autobusowego.
Gdzie zjadłem w Prisztinie: Dit’ e Nat’
Przeglądałem na Instagramie miejsca, w których moi czytelnicy byli w Prisztinie, i tak trafiłem na restaurację Dit’ e Nat’. Chociaż była wegańska, a ja uwielbiam mięso, świetnie się tam najadłem. I to za śmiesznie niskie ceny. W tym upale wegański burger i zimna lemoniada weszły mi idealnie. Ludzie pili tam też mrożoną kawę, jedli różne kanapki i płacili kartą. Do tego mieli świetny taras, tylko że nie znalazłem na nim wolnego miejsca, bo lokal pękał w szwach. Ta restauracja pokazała mi, że Kosowo się stara.
Młodzi ludzie nie chcą, żeby kojarzono ich z wojną: chcą pić latte, dobrze jeść, mieć Wi-Fi i się uśmiechać. Dokładnie to robili w Dit’ e Nat’. Dziękuję czytelniczce za ten świetny cynk. Według Map Google Dit’ e Nat’ jest dziś jednak na stałe zamknięta.
Czy warto jechać do Kosowa?
Wizyta w Kosowie nie zostawiła we mnie absolutnie żadnych mocnych wrażeń. Myślałem, że wyjadę oszołomiony tym, jak Kosowo rozwinęło się zaledwie 20 lat po wojnie. Albo przeciwnie, że będę zszokowany tym, jak bardzo wojna przybiła i zniszczyła tutejszych ludzi. Wyszło coś pomiędzy.
Kosowo się stara i wierzę, że poza Prisztiną jest tu jeszcze dużo do zobaczenia. We mnie zostawiło raczej neutralne wrażenia: nie czułem się tu jak w kraju, na który jeszcze niedawno spadały bomby, i to jest super. Nie mam powodu, żeby tu wracać, ale bez wahania poleciłbym Kosowo każdemu, kto szuka kraju taniego, niezatłoczonego przez turystów i na swój sposób egzotycznego.
Kiedy będziesz w Kosowie, trzymaj się tych dwóch rad:
- Nie rozmawiaj o Serbii ani o wojnie. I tak mieszkają tu w większości Albańczycy.
- Trzymaj się rady numer jeden.
Podróż między Kosowem a Serbią
Milan radzi: Podróż między Serbią a Kosowem może przysporzyć kłopotów. Jeśli przyjedziesz do Kosowa (tak jak ja) z Macedonii Północnej, dostaniesz do paszportu kosowską pieczątkę. Jeśli potem pojedziesz z Kosowa do Serbii i zechcesz ją opuścić, możesz mieć problem. Serbowie prawdopodobnie nie uznają twojego wjazdu przez Kosowo i potraktują go jako nielegalny.
Odradzam wjazd do Serbii z Kosowa. W gorszym razie z kosowską pieczątką w ogóle nie wpuszczą cię z Kosowa do Serbii. W przeszłości takie osoby nawet zatrzymywano, dziś zdarza się to rzadziej. Radzę ci więc zwiedzać Kosowo osobno, a Serbię zostawić na inny raz. Oba kraje są tego warte, więc przeczytaj też, co zobaczyć w Belgradzie.
Wskazówka od Milana Czytelnicy pisali mi, że w Kosowie koniecznie trzeba zobaczyć miasto Prizren na południu kraju. Zgodnie twierdzili, że jest naprawdę przepiękne. Sam tam nie byłem, ale to zdjęcie wygląda fenomenalnie i majestatycznie, więc niech cię zainspiruje:
Przeczytaj też mój artykuł Podróż z Kosowa do Serbii i problemy, które mogą cię spotkać.
Słowacki bloger podróżniczy, który od 2013 roku wyciąga Słowaków zza biurek. Autor książki Influencer i założyciel bloga Bez Mapy. „Bez Mapy” znaczy po słowacku to samo co po polsku: bez mapy.
Napisz o tym w komentarzu. Pomożesz też innym, którzy się tu wybierają.
