Moim zdaniem zamek w Liptowskim Hradku (Liptovský Hrádok) warto odwiedzić przede wszystkim dla historii dwóch kobiet: Magdaleny Zai i dzisiejszej pani na zamku, Dagmar Machovej. Polecam zwiedzanie zamku i dworu, w którym działa dziś hotel. Na wycieczki po okolicy przyda się samochód.
Spis treści2 rozdziałyUkryjPokaż
Ten artykuł napisałem w 2018 roku. Ceny, godziny otwarcia i połączenia mogły się od tego czasu zmienić, więc sprawdź je przed wyjazdem.
Liptowski Hradek zna u nas na Słowacji chyba każdy. Niedawno gdzieś wyczytałem, że Słowacja ma najwięcej zamków na jednego mieszkańca w całej Europie. Nie wiem, czy to prawda, ale wierzę w to. Jeden z tych zamków stoi właśnie w Liptowskim Hradku. Później dobudowano do niego dwór, w którym jest dziś hotel Chateau GrandCastle.
Wskazówka od Milana Radzę zarezerwować nocleg jak najwcześniej, bo pokoje w dobrej lokalizacji i w rozsądnej cenie znikają jako pierwsze. Tutaj znajdziesz oferty noclegów w okolicy aktualne na dziś.
Zamek w Liptowskim Hradku i jego dwór
Opowiem ci, dlaczego zamek z dworem w Liptowskim Hradku zawdzięcza swój dzisiejszy dobry stan dwóm kobietom. Te kobiety nigdy się nie spotkały, bo żyły w zupełnie innych czasach. A jednak obie przyczyniły się do tego, że zamek z dworem wygląda dziś tak, jak go znamy. Kim są?
- Magdalena Zai (1561–1629, więcej informacji)
- Dagmar Machová (czasy współczesne)
Kto zbudował zamek w Liptowskim Hradku i do kogo dziś należy?
Zamek wciąż jest remontowany i daleko mu do tego, żeby był w całości odnowiony i „skończony”. To właśnie tu odkryto jaskinię, którą od 2018 roku badają grotołazi ze Słowackiego Towarzystwa Speleologicznego. Zamek w Liptowskim Hradku stoi na niewysokiej skale, a za jego budowniczego uważa się rycerza, magistra Donča. Magister znaczyło tyle co poborca podatków. Kiedy Donč sprowadził się w te strony, miejscowi nie byli zadowoleni, bo musieli zacząć płacić podatki.
Przez wieki zamek często zmieniał nazwę, nazywano go też Novum Castrum. Dziś razem z dworem nosi nazwę GrandCastle. Można go zwiedzać, a oprócz tego działa tu czterogwiazdkowy hotel i restauracja Magdaleny Zai. W pełnej recenzji Chateau GrandCastle pokazuję na zdjęciach także restaurację Magdaleny Zai i mój pokój we dworze. Kto jest jednak dzisiejszym właścicielem zamku z dworem? Zamek należy obecnie do Słowaczki, pani Dagmar Machovej, która kupiła go pod koniec 2001 roku i odnowiła.
Historia zamku w Liptowskim Hradku i jego właściciele
Panowie na zamku zmieniali się dość często, bo zamek nadawano za zasługi albo brano go w dzierżawę od korony, czyli zamożni ludzie mogli go nawet wynająć. Pierwszym właścicielem był wspomniany magister Donč, później Zygmunt Luksemburski i jego żona, cesarzowa Barbara Cylejska. Kobiety nie mogły wtedy dziedziczyć, dlatego po śmierci męża Basia straciła cały majątek i zamek. Wśród właścicieli był też Maciej Korwin, który założył uniwersytet Academia Istropolitana, pierwszą uczelnię na terenie dzisiejszej Słowacji.
Kiedyś stał tu jednak tylko zamek, a dwór powstał później. I tu dochodzimy do pierwszej kobiety, której zamek z dworem zawdzięcza dzisiejszy wygląd. Mikuláš Sándorfi kazał zbudować przy zamku renesansowy dwór w kształcie litery L właśnie dla swojej żony, Magdaleny Zai. Ciekawostka: są tu dwie sypialnie, położone dość daleko od siebie. To, że dwór stanął tuż przy zamku, było jak na tamte czasy dość nietypowe, bo dwory zwykle budowano w większej odległości od zamków. W zamkach mieszkało się jednak niezbyt wygodnie, dlatego w 1601 roku powstał dwór, w którym Mikuláš i Magdalena zamieszkali razem. Ale nie na długo…
Magdalena wychodziła za mąż aż pięć razy, bo jej mężowie zawsze w tajemniczy sposób umierali w ciągu czterech lat od ślubu. Kobiety nie mogły wtedy dziedziczyć, więc za każdym razem musiała znaleźć nowego męża, który kupiłby dla niej zamek, żeby mogła tu dalej mieszkać.
Dlatego nazwisko Magdaleny Zai zobaczysz też przy kolejnych właścicielach. W 1616 roku pozwolono jej zostać tu i mieszkać samej. Po długich perypetiach w końcu sama została właścicielką. Ostatnim właścicielem zamku był Emanuel Liechtenstein. Później zamek miał już tylko zarządców. Kiedy przeszedł na własność państwa, mieściły się tu prokuratura i muzeum. Od 1990 roku zamek niszczał aż do końca 2001 roku, kiedy kupiła go Dagmar Machová i zaczęła go remontować.
Zamek miał też swoje herby rodowe. Dzisiejszy przedstawia trzy drzewa, które nawiązują do leśniczej historii miasteczka. Zielona tarcza u dołu symbolizuje właścicielkę i jej rodzinę. Srebro i złoto pochodzą z herbu rodu Zai, bo Dagmar przypadła do serca historia Magdaleny Zai, która walczyła o zamek, a później została jego właścicielką. W 1803 roku wybuchł tu wielki pożar, w którym spłonęła duża część zamku. Od tego czasu zamek niszczał, bo po pożarze go nie naprawiono, a życie przeniosło się do dworu.
Zwiedzanie zamku w Liptowskim Hradku i bilety
Zamek możesz zwiedzić. Sam byłem na takim zwiedzaniu i to z niego wiem wszystko, o czym tu piszę. Ceny biletów, godziny wejść, długość zwiedzania i godziny otwarcia sprawdzisz na oficjalnej stronie (nie będę ich tu przepisywał, bo mogą się zmienić). Goście hotelu Chateau GrandCastle mogą zwiedzać zamek po obniżonej cenie.
Tylko uwaga: zwiedzanie zaczyna się z tyłu, za zamkiem (wejście od głównej drogi), a nie przy restauracji, jak początkowo myślałem. Przez to o mało się nie spóźniłem. A spóźnić się byłoby naprawdę szkoda, bo wchodzi się też na wieżyczkę ze świetnym widokiem.
Letné hradovánky i inne wydarzenia na zamku
Jeśli będziesz tu latem, może trafisz na Letné hradovánky, czyli letnie zamkowe zabawy. Ja niestety minąłem się z nimi o jeden weekend. To nietypowe zwiedzanie zamku w Liptowskim Hradku, podczas którego pokażą ci, jak panie i panowie na zamku spędzali wolny czas i jakie mieli poczucie humoru. Czy odbędą się także w tym roku, sprawdzisz w mediach społecznościowych zamku, gdzie na bieżąco ogłaszają wydarzenia. A jak spędza wolny czas dzisiejsza pani na zamku, Dagmar Machová? Sadzi hortensje i biega z konewką wokół zamku. Całkiem sympatyczne, prawda?
Renowacja zamku w Liptowskim Hradku
Część zamkowa jest wciąż odnawiana i przed nią jeszcze długa droga. Sporo jednak już tu zrobiono. Dla porównania kilka zdjęć:
Słowacki bloger podróżniczy, który od 2013 roku wyciąga Słowaków zza biurek. Autor książki Influencer i założyciel bloga Bez Mapy. „Bez Mapy” znaczy po słowacku to samo co po polsku: bez mapy.
Napisz o tym w komentarzu. Pomożesz też innym, którzy się tu wybierają.
