Levoča’da gezilecek yerler: bu şehre evlenme teklif etmek istiyorum

Kežmarok ve Bardejov’la birlikte Levoča’yı Doğu Slovakya’nın en güzel şehirleri arasında sayıyorum. Burada iki gün geçirdim ve hiç sıkılmadım. Ben olsam Usta Pavol’un sunağıyla Aziz Jakub Bazilikası’nı (Bazilika sv. Jakuba), belediye binasını ve utanç kafesini atlamazdım. En sonunda da Mariánska hora’ya (Meryem Tepesi) yürüyerek çıkardım; manzara buna değer.

Kısa bilgilerMilan Bez Mapy’ye göre

Kaç gün

iki gün; tam meydandaki Hotel U Leva’da kaldım

Aziz Jakub Bazilikası

kısa, rehberli bir tur öneririm; kule Temmuz 2022’de ziyarete açıldı, 216 basamağı rehberle çıkıyorsunuz

Mariánska hora

merkezden yürüyerek yaklaşık 40 dakika, son kısım ciddi ter döktürüyor ama manzara buna değer

Sürpriz

Özel Eğitim Müzesi; müzelerle pek aram yoktur ama karanlık bir odada görme engelli olmanın nasıl bir şey olduğunu kendim denedim

Meydana bakan pencereler

pencerelerin sayısı evde kimin yaşadığını gösteriyor; 7 pencere kont, 5 baron, 3 kentli

Bu yazıyı 2018’de yazdım. O zamandan beri fiyatlar, açılış saatleri ve ulaşım seferleri değişmiş olabilir; yola çıkmadan önce kontrol edin.

Levoča’da nereleri gezeceğinizi bilmiyorsanız doğru yerdesiniz. Bu şehir hakkında çok şey duymuştum, en çok da Levočalı Usta Pavol’un (Majster Pavol z Levoče) ahşap sunağını. Ama daha önce hiç gitmemiştim.

Milan’dan ipucu Konaklamanızı mümkün olduğunca erken ayarlamanızı öneririm, çünkü iyi konumdaki uygun fiyatlı odalar ilk önce tükenir. Bölgedeki bugün geçerli konaklama tekliflerini burada bulabilirsiniz.

Levoča’da gezilecek yerler ve ilginç tarihî yapılar

Sonunda Levoča’da iki keyifli gün geçirdim. Burada yapılacak ve görülecek bu kadar çok şey olması benim için çok hoş bir sürpriz oldu. Tarihle de tarihlerle de pek aram yoktur ama Levoča’nın tarihi çok ilginç ve hikâyelerle dolu; bunlardan bugün epey komik bir film çekilebilir. İşte Levoča’da gezilecek yerler:

1. Levoča Belediye Binası
2. Krupek Evi
3. meydandaki Ľudovít Štúr heykeli
4. şehir surları ve kapıları
5. utanç kafesi
6. Özel Eğitim Müzesi
7. Thurzo Evi
8. Mariánska hora

Levoča geçmişte iki şey sayesinde zenginleşti: ticaret yollarının kesiştiği bir şehirdi ve depo hakkı denen bir ayrıcalığı vardı. Bu ne demekti? Şehirden geçen tüccarlar burada iki hafta durmak ve mallarını önce Levočalılara satışa sunmak zorundaydı. Bu süre boyunca burada konaklamak ve yemek yemek de zorundaydılar. Levoča bu hak sayesinde çok zenginleşti, oysa Kežmarok da aynı hakkı istiyordu. İki şehir tam da bu yüzden birbiriyle yüz yıl savaştı. Kežmarok’ta gezilecek yerler hakkında da yazdım.

Şehir merkezindeki Levoča Belediye Binası

Levoča birçok yangın gördü ve 16. yüzyılın sonunda belediye binası da yandı. Şehrin asıl armasının neye benzediğini kimse bilmiyor, birçok önemli belge de büyük yangında kül oldu. Eskiden zemin katta bir eczane, birinci katta resmî odalar vardı, mahzende de şarap saklanırdı. Anlatılana göre şehrin yöneticileri yukarıdaki çalışma odalarında ışıkları açık bırakıp aşağıya şarap içmeye inerlermiş. Bugün belediye binası çok güzel restore edilmiş durumda. Beni en çok etkileyen şey ise pazar günü öğle saatinde burada halka açık çalan küçük bir orkestra oldu.

Belediye binasının yan cephesinde ilginç freskler var. Bunlar her Rönesans insanında bulunması gereken beş erdemi temsil ediyor:

1. ölçülülük: dolu bir testi tutan kadın
2. sağduyu: yılanlı bir kadın
3. güç: bir sütun taşıyan kadın
4. sabır: ipe bağlı bir kuzuyla duran figür
5. adalet: teraziyi tutan kadın

Merkezde dolaşırken evlere ve meydana bakan cephelerinde bir sırada kaç pencere olduğuna dikkat edin. Neden mi? Pencerelerden, evi yaptıran ve içinde yaşayan kişinin toplumda ne kadar yüksek bir yerde olduğunu anlarsınız. Bu tablo size yardımcı olur:

Gezi önerisi: Levoča’dan arabayla sadece bir saat uzaklıktaki Chmaroš Viyadüğü’nü (Chmarošský viadukt) görün.

Milan’dan ipucu Levoča’da tam merkezde, meydanda kaldım. Hotel U Leva hakkındaki yazımı da okuyabilirsiniz.

Levoča’daki Krupek Evi ve hikâyesi

Levoča’nın merkezinde çok ilginç tarihî kent evleri var. Bunlardan biri restore edilirken, üzeri gri boyayla kapatılmış çok güzel bir duvar resmi ortaya çıktı. Bu, Krupek Evi. Resimde üç ilginç figür var, üç aziz: Aziz Sebastian, Bakire Meryem ve küçük İsa’yla birlikte Azize Anna ve Aziz Kristof. Krupekler bu evi 1529’da satın alan Polonyalı bir tüccar ailesiydi. Evin önünde durup resimlere iyice bakmaya kesinlikle değer. Aşağıdaki fotoğrafta sağdan Spillenberg Evi’ni, Krupek Evi’ni ve Mariássy Evi’ni görüyorsunuz. Levoča’da ne görülür? Güzel evler.

Levoča’nın Beyaz Hanımı efsanesi

Anlatılana göre Levoča’nın Beyaz Hanımı Júlia Korponayová, sevgilisi Andrássy’den şehir kapısının anahtarlarını çalmış ve düşmanı şehre sokmuş. Bu yüzden Győr’de idam edilmiş, oysa sonradan masum olduğu anlaşılmış. Levoča’da ne görülür? Aziz Jakub Bazilikası’nda bugün hâlâ ona ait bir sıra var; ayinlerde orada oturmayı severmiş.

Levoča’daki Ľudovít Štúr heykeli ve Lüteriyen kilisesi

19. yüzyılda Slovak ulusal hareketinin önderi olan Ľudovít Štúr’un Levoča’da kendi heykeli var, ama buraya gerçekten geldiği hiçbir kaynakta doğrulanmıyor. Yine de ünlü Lüteriyen Lisesi (Evanjelické lýceum) tam da Levoča’da kuruldu. Štúr Bratislava’daki görevinden alınınca on üç öğrencisi Levoča’ya okumaya geldi. Lüteriyen papazı olmaya hazırlandıkları için burada İncil Çekçesini de öğrendiler. Dernekler kurdular, örneğin Ölçülülük Derneğini. Burada kendi biralarını ve sert içkilerini de yaptılar. Slovak Ulusunun Talepleri (Žiadosti slovenského národa) Levoča’da basıldı.

Lüteriyen kilisesinin üst katında büyük bir kütüphane var; Štúr’un takipçilerinin burada yayımladığı almanaklar da orada. Kilisede tam 1.500 oturma yeri var ama bugün Levoča’da yalnızca 200 Lüteriyen yaşıyor.

Levoča’nın şehir kapıları

Orta Çağ’da Levoča toplam 2,5 km uzunluğunda surlarla çevriliydi. Tarihî Levoča’nın çevresini bir hendek dolanıyor; düşman şehri tehdit ettiğinde içi suyla doldurulabiliyordu. Gerçek şehir kapılarından bugüne ikisi kaldı: Košice Kapısı ve Menhard Kapısı. En bakımlısı Košice Kapısı, içinden arabayla bile geçebilirsiniz. Polonya Kapısı da ayakta, ama aslında hiçbir zaman bir şehir kapısı olmadı. Gotik geçitli, büyük olasılıkla 15. yüzyıldan kalma bir kule bu. Lise kilisesine ve surların iç halkasına bitişik inşa edilmiş. Ona Manastır Kulesi de denirdi.

1. Košice Kapısı (Košická brána)
2. Menhard Kapısı (Menhardská brána)
3. Polonya Kapısı (Poľská brána), aslında geçitli bir kule

Levoča’da söz dinlemeyen kadınlar için utanç kafesi

Kežmarok’takine benzeyen bu 16. yüzyıldan kalma kafes, söz dinlemeyen kadınları cezalandırmak için kullanılıyordu. Ben söz dinlemeyen bir kadın değilim ama beni de içine kapattılar. Suç sayılan şeylerden biri, örneğin bir kadının hava karardıktan sonra dışarıda olmasıydı. Kadınları burada 24 saat tutuyor ve saçlarını kazıyorlardı. Buraya ilk kapatılan kadın şehir yargıcının kızıydı, hem de tam 48 saat: herkes kurallara uyulması gerektiğini görsün diye.

Eczacının karısı da kocasını kasapla aldattığı için utanç kafesine kapatılmış. Kasabı ise buraya kapatmamışlar, yani utanç kafesi pek adil değildi. Kafesin hemen yakınında Levoča’ya hediye edilen güzel bir heykel de var. Su ondan dünyanın dört yönüne akıyor ve bu yönler hayırseverliği simgeliyor.

Levoča’daki Özel Eğitim Müzesi

Levoča’daki Özel Eğitim Müzesi (Múzeum špeciálneho školstva) çok hoşuma gitti. Müze, otizmli, işitme engelli, görme engelli ve başka engelleri olan insanlar için yapılmış yardımcı araçların tarih boyunca nasıl geliştiğini gösteriyor. Müzeler beni pek sarmaz ama bu tam tersiydi. İnteraktif bölümler beni tamamen içine çekti. En çok, içine girdiğimde hiçbir şey göremediğim karanlık bir oda hoşuma gitti. Orada kendimi, çatal bıçakla dolu bir mutfakta yolunu bulmaya çalışan bir körün yerine koydum. Kesme tahtalarının arasında masayı bulup bir sandalyeye oturmam gerekiyordu. Açıkçası çok zordu ve sürekli başımı bir yere çarpacağım diye korktum.

Bir “kör” olarak bulunduğum mekânı kafamda ne kadar idealleştirdiğimi de fark ettim. Rehber ışığı yaktığında, odanın karanlıkta hayal ettiğimden ne kadar farklı göründüğüne şaşırdım. Braille alfabesiyle adımı yazmayı öğrendim, işitme, görme ve koku alma duyularımı da test ettim. Bir uçak motoruyla bir lokomotifin sesini ayırt etmek epey zor, haha.

Levoča’daki Thurzo Evi

Burası aslında iki ayrı evdi. Thurzo ailesi onları birleştirdi ve yükseklik farkları o kadar göze batmasın diye üstlerine atik duvarları ekledi. Evin üzerindeki yazıda gizli Roma rakamları var. Bunları topladığınızda evin boyandığı yılı, 1904’ü buluyorsunuz. Yazı, Thurzoların bu evi ne zaman satın alıp yeniden düzenlediğini anlatıyor.

Ev başta hiç böyle süslü değildi. 1904’te Budapeşte’deki bir sanat okulunun öğrencileri onu boyadı. Thurzolar, Levoča’nın zengin bir ailesiydi.

Levočalı Usta Pavol Müzesi

Levočalılar, Usta Pavol’un nereden geldiğini ve nasıl öldüğünü bilmiyor. Oğlu, Levoča’nın meydanında bir Polonyalıyı öldürdü, Usta Pavol da adamın anne babasına 15 altın tazminat ödemeyi üstlendi. Ceza olarak oğlu Levoča’yı terk etmek zorunda kaldı.

Müze, ustanın yaşayıp çalıştığı evin ta kendisinde. Ancak Usta Pavol’un Evi, kötü teknik durumu nedeniyle 2025’ten beri kapalı ve restorasyonun 2029’a kadar sürmesi bekleniyor. Levočalı Usta Pavol’un eserlerini tanımanın başlıca işareti, kulak biçimindeki giysi kıvrımları. Bunlara iri gözler, kıvırcık saçlar ve kendine özgü parmak biçimleri eşlik ediyor. Usta Pavol büyük olasılıkla Polonyalıydı, çünkü onun “imzasını” taşıyan heykeller Krakov’da da bulundu.

Müzede çoğunlukla eserlerinin alçı kopyaları var. Orijinalleri ise Slovakya’nın dört bir yanına dağılmış durumda. Yine de burada tek bir orijinal var: Meryem ve Çocuk İsa heykeli. Yüzünün bir kısmı ve bir eli eksik. Neden mi? Usta Pavol Lüteriyen mezhebine geçmek istiyordu ve bunu ancak kendi eserlerinden birini yok ederek yapabilirdi. O eser de işte bu Meryem heykeli.

Levoča’daki Aziz Jakub Bazilikası

Bazilika, Levoča’da gezilecek yerlerin kesinlikle en başında geliyor. Kısa, rehberli bir tur öneririm. Bu turda birçok ilginç şey öğrendim; örneğin Levoča’nın Beyaz Hanımı’nın en sevdiği sıranın hangisi olduğunu ve neden =) görünmeyi sevdiğini. Ziyaretim sırasında şehrin turizm danışma merkezi sayesinde, o günlerde restore edilen kuleye de çıkabildim. Kule Temmuz 2022’den beri halka da açık. Yukarı 216 basamakla çıkılıyor ve turlar rehber eşliğinde. Levoča’da ne görülür? Kesinlikle bazilika.

Levoča’da Mariánska hora’ya yürüyüş

Hâlâ enerjiniz kaldıysa Mariánska hora’ya yürüyerek çıkmanızı gönülden tavsiye ederim. Özellikle son kısım ciddi ter döktürüyor. Levoča’nın merkezinden Mariánska hora’ya yürüyüş yaklaşık 40 dakika sürüyor ama manzara buna değer.

Levoča’daki basın gezisini düzenleyen Levoča Belediyesi Bilgi Bürosuna teşekkür ederim. Kežmarok ve Bardejov ile birlikte Levoča, Doğu Slovakya’da şimdiye kadar gördüğüm en güzel şehirlerden biri. Umarım bu yazı, Levoča’da gezilecek yerleri seçerken size ilham verir.